Międzynarodowy Dzień Liczby Pi

W dniach 16 -18 marca 2021 roku, po raz pierwszy w naszej szkole obchodziliśmy Święto Liczby Pi. Międzynarodowy Dzień Liczby Pi obchodzony jest na świecie w dniu 14 marca., w tym roku wypadł ten dzień w niedzielę.

Datę 14 marca na Dzień Liczby Pi wybrano nieprzypadkowo – w Stanach Zjednoczonych zapisuje się ją jako 3.14, tak jak przybliżoną wartość tej liczby.

Liczba Pi
π = 3,141592 653589 793238 462643 383279 502884 197169 399375 105820…
jest liczbą niewymierną, co oznacza, że nie może być zapisana jako iloraz dwóch liczb całkowitych (nie da się jej zapisać za pomocą ułamka zwykłego). Określa stosunek długości okręgu (obwodu koła) do długości jego średnicy. Jej rozwinięcie jest nieskończone i nieokresowe.

Liczba π jest stałą matematyczną pojawiającą się w wielu działach matematyki i fizyki. W praktyce korzystamy z przybliżonej wartości 3,14.

Liczba Pi została odkryta w starożytności, kiedy zauważono, że stosunek obwodu koła do jego średnicy jest wartością stałą, bliską 3. Stała ta okazała się liczbą niewymierną, co udowodnił dopiero w 1761 roku Johann Heinrich Lambert. Jako pierwszy wartość liczby Pi, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, obliczył najprawdopodobniej Archimedes w III w. p.n.e.

Symbol π został pierwszy raz użyty w 1706 roku przez matematyka angielskiego Wiliama Jonesa. W powszechne użycie wszedł dopiero w połowie XVIII wieku po wydaniu Analizy L. Eulera (szwajcarski matematyk i fizyk).

Informacje o Pi znajdują się też w Piśmie Świętym, bo liczba ta pojawia się przy okazji budowy świątyni Salomona. Pi badali również Egipcjanie, którzy podawali, że jest to 16/9 podniesione do kwadratu, co było już dosyć dokładnym przybliżeniem tej liczby.

Na początku XVII w. niemiecki matematyk Ludolph van Ceulen, podał jej rozwinięcie z dokładnością do 35 miejsc po przecinku.

Po śmierci uczonego, liczbę Pi wyryto na jego nagrobku i właśnie dzięki niemu liczba Pi bywa nazywana „ludolfiną”. Pod koniec XIX wieku brytyjski matematyk amator William Shanks obliczył wartość liczby Pi z dokładnością do 707 miejsc po przecinku. Ponieważ obliczenia prowadził ręcznie, osiągnięcie to zajęło mu 15 lat.

Liczba Pi jest obecna w wielu dziedzinach nauki, sztuki i codziennego życia na przykład w postaci powiedzonek “Pi razy oko” lub “Pi razy drzwi”.
Liczba Pi inspiruje nie tylko naukowców, ale również artystów. Jeden ze swoich wierszy poświęciła jej nasza noblistka Wisława Szymborska. Tak we fragmencie wiersza pt. „Liczba Pi” opisuje ludolfinę nasza poetka:

[Podziwu godna liczba Pi
trzy koma jeden cztery jeden.
Wszystkie jej dalsze cyfry też są początkowe,
pięć dziewięć dwa ponieważ nigdy się nie kończy…]

W tym wierszu autorka zasugerowała, że w rozwinięciu liczby Pi można znaleźć dowolną liczbę naturalną (np. dowolny numer telefonu, koszuli, liczbę mieszkańców etc.). Jest to poetycka wersja matematycznej hipotezy, że w rozwinięciu liczby Pi można znaleźć wszystkie liczby naturalne. Hipotezę tą udało się później udowodnić i wszystkie liczby, które mają taką, cechę nazywa się liczbami Szymborskiej.

W związku z tym spokojnie można twierdzić, że matematyka jest pewnym rodzajem poezji myślenia.

Ciekawi mogą sprawdzić, gdzie w rozwinięciu liczby Pi występuje ich data urodzenia.

W związku z obchodami Święta Liczby Pi przygotowałam dla uczniów naszej szkoły szereg różnych atrakcji. Na lekcjach matematyki uczniowie obejrzeli prezentację o liczbie Pi, na podstawie, której poznali jej historię oraz wiele ciekawostek. Po obejrzeniu prezentacji mieli możliwość rozwiązywania różnych łamigłówek, zabaw i gier logicznych.

Uczniowie mogli również uczestniczyć w escape roomach matematycznych, które są świetnym sposobem pracy na lekcjach zdalnych. Tak jak w prawdziwych pokojach zagadek, musieli użyć swojej spostrzegawczości i logicznego myślenia, aby rozwikłać tajemnice liczby Pi.

Celem zabawy miało być włączenie uczniów klas IV- VII naszej Szkoły w obchody Światowego Dnia Liczby Pi, a przy tej okazji także „odczarowanie” matematyki, jako przedmiotu często budzącego strach i niechęć uczniów. Poprzez zabawy i różne gry chciałam pokazać uczniom, że matematyka jest pełna interesujących zagadek, sławnych postaci, łamigłówek i ciekawostek.
Na koniec chętni uczniowie mogli wziąć udział w quizie o liczbie Pi i sprawdzić swoją wiedzę na ten temat.

Myślę, że wszyscy uczniowie, dobrze się bawili, o czym świadczy wiele przesłanych do mnie zdjęć wykonanych prac.

Szkolne obchody Dnia Pi pokazały, że nawet na tak poważną naukę, jaką jest matematyka, warto czasem spojrzeć z lekkim przymrużeniem oka. Święto Liczby Pi ma niewątpliwie walory dydaktyczne, ale to także ciekawy sposób uatrakcyjnienia naszego szkolnego życia w świecie on- line.

Katarzyna Zielińska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *